Grote Leonidenwaarnemingscampagne vanaf de Wereldzeeën van start!

Al sinds het begin van de professionele weerkunde is er de noodzaak om het weer waar te nemen, niet alleen op land maar ook op zee. Mede aan de hand van al die observaties vormt de meteoroloog zich een beeld van de actuele toestand van de atmosfeer. Door de waarnemingen op gezette tijden te doen, zijn de verplaatsingen van weersystemen te vinden en in een weersverwachting te verwoorden. Een groot aantal koopvaardijschepen doen daarbij dus uiterst waardevol werk om met hun waarnemingen de ‘witte vlekken’ in de weerkaart zo klein mogelijk te houden. Aan boord van de schepen bevinden zich stuurlieden die een opleiding hebben genoten om de weerkundige waarnemingen te verrichten. De observaties worden via satellietverbindingen naar de wal verstuurd en daar zo snel mogelijk naar de weerkundige centra verzonden voor verwerking. Een aantal landen heeft binnen de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) de taak op zich genomen om koopvaardijschepen te vragen mee te werken aan het doen van deze waarnemingen. Ook Nederland is daarbij betrokken en het KNMI heeft een zogenaamd Port Marine Officer (PMO) die deze taak uitvoert. Hij zorgt dat de schepen, die hij onder beheer heeft, worden voorzien van goede meetapparatuur en waarnemingsinstructies.

Dit voorjaar kwam bij mij de gedachte weer op dat de grote vloot schepen wellicht ook dit jaar heel goed inzetbaar kon zijn voor het observeren van de Leoniden 2002. Na overleg met de PMO op het KNMI bleek dat het idee uitvoerbaar was. Vervolgens is een waarnemingsinstruktie geschreven voor de opvarenden van de door Nederland gecontacteerde ‘selected ships’. In die instruktie werd het doel van de meteorenwaarneemactie uiteen gezet en hoe men het beste de waarnemingen uit kan voeren.
Begin oktober is aan enkele honderden Nederlandse schepen deze waarnemingsinstructie verzonden. De PMO heeft daarnaast de instructie ook aan zijn buitenlandse collega’s doorgestuurd met het verzoek om ook de bemanningen van de in hun landen geregistreerde schepen op de hoogte te brengen. Het betreft hier de veel grotere vloten van bijvoorbeeld Amerika en Groot Brittannië. Ook de PMO’s in Duitsland en Frankrijk is verzocht de instructies aan hun selected ships door te zenden.
Uiteindelijk zijn met deze oproep om in de periode 17 tot en met 21 november Leoniden waar te nemen enkele duizenden schepen benaderd. Ook als slechts een klein percentage van deze schepen uiteindelijk mee zou werken, wordt toch een groot gat in het meteorenwaarnemingsveld opgevuld. Immers de zeeën en oceanen blijven met 70% van het wereldoppervlak toch de grote gebieden waar tot nu toe vrijwel geen gegevens van beschikbaar kwamen. Zeker bij een meteorenzwerm als de Leoniden is een veel betere dekking van deze ‘marine’ observatieplaatsen waardevol. Een kleine verdichting in de verdeling van de Leonidenstofconcentraties kan binnen enkele uren door de aarde worden gepasseerd en zich dan misschien volledig aan het oog van de op land gevestigde waarnemingplaatsen onttrekken.
Over het verloop en de resultaten van deze grote Leonidenwaarnemingscampagne vanaf de wereldzeeën wordt u nader op de hoogte gehouden via diverse bronnen. Dat is uiteraard via deze website maar ook zullen er verslagen van de binnengekomen waarnemingen worden gepubliceerd in De Meteoor, het orgaan van de Werkgroep Meteoren van de Nederlandse Vereniging voor Weer en Sterrenkunde (NVWS) en in Zenit, het verenigingsorgaan, uitgegeven door Stichting de Koepel te Utrecht.

Jacob Kuiper
Coördinator Marine Leonid Observing Campaign 2002.

Op de figuur bij deze uitleg is te zien dat ook op de Grote Oceaan, de grootste aaneengesloten watervlakte op de wereld,  op een willekeurig tijdstip een groot aantal selected ships hun weerkundige waarnemingen verrichten. De posities van de schepen zijn herkenbaar aan de kleine rondjes. Tijdens de Leoniden 2002 zullen een aantal schepen zeer bruikbare meteorentellingen gaan verrichten. Bron: KNMI

Om een indruk te krijgen van de waarnemingscampagne die is gestart kunt u de Engelstalige waarnemingsinstruktie bekijken.
Klik daarvoor op :  Marine ‘Leonid’ meteor observing campaign 2002